ARTYKUŁ NAUKOWY
Prawo Pacjenta do Informacji a Zrozumiałość Ulotek Lekowych - Postulaty Easy-To-Read (ETR) oraz Plain Language
1
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
2
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Data publikacji: 08-12-2025
PPM 2025;7(3):108-130
SŁOWA KLUCZOWE
: prawa pacjentadostęp do informacjiulotka lekuzrozumiałośćtekst łatwy do czytania (ETR)prosty język (plain language)
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Artykuł analizuje prawo pacjenta do informacji w kontekście czytelności i przystępności ulotek lekowych. Autorzy wskazują, że choć przepisy nakładają obowiązek przekazywania informacji w sposób zrozumiały, aktualna praktyka często nie spełnia tego wymogu, zwłaszcza wśród osób o ograniczonych kompetencjach poznawczych. Najnowsze wyniki Międzynarodowego Badania Umiejętności Dorosłych (PIAAC) wykazują na znacznie pogarszający się poziom rozumienia tekstu w Polsce, co w połączeniu ze zjawiskiem starzenia się społeczeństwa stwarza rosnące wyzwania komunikacyjne w sektorze ochrony zdrowia. Tekst podkreśla potrzebę stosowania dwóch modeli komunikacyjnych: prostego języka (plain language) oraz tekstu łatwego do czytania i rozumienia (ETR), jako narzędzi zwiększających dostępność informacji medycznych. Mimo formalnych badań czytelności ulotek, ich treść często okazuje się zbyt specjalistyczna i niezrozumiała. Artykuł postuluje wdrożenie standardów ETR i plain language w dokumentach medycznych, aby zapewnić rzeczywistą równość w dostępie do informacji i zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów.
REFERENCJE (54)
1.
Bączkowska, Zrozumiałość przekładu tekstów użytkowych: automatyczna analiza tłumaczeń ulotek leków na cukrzycę [dostęp: https://dokumenty.osu.cz/ff/jo...].
2.
Accessibility – Health Literacy – Health Information. Interdyscyplinary Approaches to an Emerging Field of Communication, (red.) S. Ahrens, R. Schulz, J. Kröger i in., Berlin 2022.
3.
Vollenwyder, A. Schneider, E. Krueger, F. Brühlmann, K. Opwis, E.D. Mekler, How to Use Plain and Easy-to-Read Language for a Positive User Experience on Websites, [w:] K. Miesenberger, G. Kouroupetroglou, G. (red.), Computers Helping People with Special Needs. ICCHP 2018, Lecture Notes in Computer Science, nr 10896. Springer, Cham.
4.
D.Karkowska, Prawa pacjenta, wyd. Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2009 r., s. 357.
5.
Skaggs, My website reads at an eighth grade level: why plain language benefits your users (and you), J. Libr. Inf. Serv. Distance Learn., nr 11(1–2), 2016 r., s. 96–105.
6.
Dyrektywa 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (t.j. Dz.U.UE.L.2001.311.67).
7.
E.Borek, I. Dessoulavy-Gładysz, Samoleczenie i samoopieka w Polsce w kontekście trendów europejskich. Analiza porównawcza [w:] K. Krajewski – Siuda (red.), Odpowiedzialne i nowoczesne samoleczenie w systemie ochrony zdrowia, Fundacja Obywatele Zdrowo Zaangażowani, Warszawa 2016 r., s. 28-33.
8.
Guideline on the readability of the labelling and package leaflet of medicinal product for human use Revision 1, 12 January 2009.
18.
Fajardo, V. Avila, A. Ferrer, G. Tavares, M. Gomez, A. Hernandez, Easyto-read texts for students with intellectual disability: linguistic factors affecting comprehension, J. Appl. Res. Intellect. Disabil, nr 27(3), 2013 r., s. 212–225.
19.
Information for all European standards for making information easy to read https://www.power.gov.pl/media... (dostęp: 20.05.2025).
21.
International Plain Language Federation, https://www.iplfederation.org/... (dostęp z dnia: 15.05.2025).
22.
J. Karreman, T. van der Geest., E. Buursink, Accessible website content guidelines for users with intellectual disabilities, J. Appl. Res. Intellect. Disabil., nr 20(6), 2007, 510–518.
23.
J. Miodek, M. Maziarz, T. Piekot, M. Poprawa, G. Zarzeczny. Jak pisać o Funduszach Europejskich; https://www.funduszeeuropejski... (dostęp: 20.05.2025).
24.
K. Ruta-Korytowska, Nie taki urząd straszny, jak o nim mówią… Prosty język w Urzędzie Miasta Poznania – dobre praktyki, Poradnik Językowy 2022, nr 797(8), s. 22-38.
25.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (t.j. Dz.U. 1997, nr 78 poz. 483 z późn. zm.).
26.
Konwencja ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami, (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 1169).
27.
Ł. Grabowski, Teksty farmaceutyczne i dyskurs farmaceutyczny: definicje, specyfika i krótki przegląd pola badawczego, w: Języki specjalistyczne w komunikacji interkulturowej, [w:] A. Burak-Marciniak, S. Goźdź-Roszkowski (red.), Łódź 2020, s. 79-93.
28.
M. Boratyńska, P. Konieczniak, Prawa pacjenta, wyd. Difin, 2001 r., s. 249; R. Kubiak, Prawo medyczne, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2021, s. 254-257.
29.
M. Gałązka-Sobotka (red.) Rola samoleczenia w systemie opieki zorientowanym na wartość zdrowotną, Uczelnia Łazarskiego, Warszawa 2024.
30.
M. Hebal-Jezierska, Wybrane problemy związane z wprowadzeniem prostego języka. Oblicza Komunikacji, nr 11, 2021 r., s. 17-26. 10.19195/2083-5345.11.2.
31.
M. Maleczewska, Rozdział 5. Zasady wykonywania zawodu lekarza, [w:] E. Zielińska (red.), Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, wyd. Wolter Kluwer Polska, 2022 r., s. 847.
32.
M. Sitek, A. Pokropek, P. Penszko, K. Chyl, J. Haman, Główne wyniki międzynarodowego badania umiejętności dorosłych PIAAC 2023, Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, 2024 r., s. 17.
33.
Pawłowska, L. Pawłowski, I. Kocić, M. Lichodziejewska-Niemierko, Treść ulotek dołączonych do analgetyków opioidowych — ocena wybranych informacji z perspektywy pacjenta i innych użytkowników, Medycyna Paliatywna w Praktyce 2016; nr 10 (1), s. 22–27.
34.
C. Pires, M. Vigário, A. Cavaco, Readability of medicinal package leaflets: A systematic review, Revista de Saúde Pública, 2015 r., nr 49, s. 1-13.
37.
Rozporządzenie ministra Zdrowia z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie wymagań dotyczących oznakowania opakowań produktu leczniczego treści ulotki (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 1847).
38.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2010 r. w sprawie badania czytelności ulotki (t.j. Dz. U. Nr 84, poz. 551).
39.
S. Schmutz, A. Sonderegger, J. Sauer, Easy-to-read language in disability-friendly web sites: Effects on nondisabled users, Applied Ergonomics, nr 74, 2019 r., s.97-106.
40.
Słownik Języka Polskiego PWN- tekst dostępny: https://sjp.pwn.pl/slowniki/pr... (dostęp z dnia 12.05.2025).
41.
Sprawozdanie Rzecznika Praw Pacjent z przestrzegania prawa pacjenta w roku 2023, tekst dostępny https://www.gov.pl/web/rpp/spr... (dostęp z dnia 15.05.2025).
42.
Stan i struktura demograficzno-społeczna w świetle wyników NSP 2021, GUS Warszawa 2023.
45.
T. Piekot, G. Zarzeczny, E. Moroń, Prosta polszczyzna w praktyce. Standaryzacja języka serwisu Obywatel.gov.pl W: Przyszłość polszczyzny – polszczyzna przyszłości, [w:] K. Kłosińska, R. Zimny (red.), Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2017 r. s. 251–265.
46.
U. Bredel, C. Maaß, Leichte Sprache. Theoretische Grundlagen. Orientierung fur die Praxis, Dudenverlag, Berlin, 2016.
47.
Ustawa z dnia 18 września 2024 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (t.j. Dz. U. Z 2024, poz. 1411).
48.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. Z 2024, poz.1061, z późn. zm.).
49.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. O zakładach opieki zdrowotnej (t.j. Dz. U. Z 2007, Nr 14, poz. 89 z późn. zm.).
50.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r., o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (t.j. Dz. U. Z 2023, poz. 1440).
51.
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz. U.2024 r., poz. 1287 z późn. zm.).
52.
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 581).
53.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2024, póz. 686 z późn. zm.).
54.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29.09.2005, sygn. I ACa 236/05, lex nr: 175206. Załącznik nr 1 do Uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 (poz. 218).
| eISSN: | 2719-3748 |
| ISSN: | 2657-8573 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
