PL EN
ARTYKUŁ NAUKOWY
Wykładnia pojęcia „zdolność płodzenia” w świetle art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego
 
Więcej
Ukryj
1
Polskie Towarzystwo Prawa Medycznego
 
 
Data publikacji: 08-12-2025
 
 
Autor do korespondencji
Jolanta Budzowska
Polskie Towarzystwo Prawa Medycznego
 
 
PPM 2025;7(3):87-107
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Autorka artykułu omawia ewolucję i współczesne rozumienie pojęcia „pozbawienie zdolności płodzenia” w kontekście art. 156 § 1 pkt. 1 Kodeksu karnego. Wskazuje historyczne ujęcia tego terminu oraz podkreśla, że w świetle rozwoju medycyny i obowiązujących regulacji prawnych – w tym ustawy o leczeniu niepłodności – należy uwzględniać aktualną wiedzę medyczną. Główna teza sprowadza się do wniosku, że pozbawieniem zdolności płodzenia nie jest sytuacja, gdy mimo utraty możliwości zapłodnienia drogą „naturalną”, zachowana jest zdolność do posiadania biologicznego potomstwa przy zastosowaniu nowoczesnych metod prokreacji. Artykuł zawiera polemikę z rozpowszechnionymi dotychczas w doktrynie poglądami, uznającymi za „pozbawienie zdolności płodzenia” również utratę zdolności do odbycia stosunku płciowego, odbycia porodu drogami natury czy wykarmienia dziecka, wskazując, że są one nieadekwatne w świetle aktualnej wiedzy medycznej. Podkreśla, że jedynie doprowadzenie do stanu faktycznej bezpłodności, czyli braku jakiejkolwiek szansy na posiadanie biologicznego potomstwa, wypełnia znamiona ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka zdolności płodzenia - przewidzianego w art. 156 § 1 pkt 1 KK.
REFERENCJE (47)
1.
• A. Błachnio [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024, art. 156, SIP LEX, (dostęp: 3 października 2024 r.).
 
2.
• A. Jakliński, Z. Marek, Medycyna sądowa dla prawników, Kraków 1999.
 
3.
• A. Zoll [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117–277 kodeksu karnego, red. A. Zoll, Kraków 1999.
 
4.
• B. Gadecki (red.), Kodeks karny. Art. 1-316. Komentarz, Warszawa 2023.
 
5.
• I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Kodeks karny z komentarzem, Warszawa 1973.
 
6.
• J. Budzowska, Komentarz do art. 53–71 [w:] Kodeks Etyki Lekarskiej. Komentarz, red. R. Tymiński, Warszawa.
 
7.
• J. Giezek (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, WKP 2021.
 
8.
• J. Śliwowski, Prawo karne, Warszawa 1979.
 
9.
• J. Warylewski (red.), System Prawa Karnego. Tom 10. Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym, Warszawa 2012.
 
10.
• K. Daszkiewicz, Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Rozdział XIX Kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2000.
 
11.
• M. Andrzej, Kodeks karny. Komentarz, wyd. V, LEX 2010.
 
12.
• M. Boratyńska, E. Zielińska, Sterylizacja a prawo karne [w:] System Prawa Medycznego. Tom II. Część 2. Regulacja prawna czynności medycznych, red. M. Boratyńska, P. Konieczniak, E. Zielińska, Warszawa 2019.
 
13.
• M. Królikowski, R. Zawłocki (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do artykułów 117-221, Warszawa 2023.
 
14.
• O. Chybiński, W. Gutekunst, W. Świda, Prawo karne: część szczególna, Wrocław 1971.
 
15.
• R. Kokot [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2023, s. 897, Legalis, (dostęp: 3 października 2024 r.).
 
16.
• S. Dubisz (red.), Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, Tom 3, Warszawa 2000.
 
17.
• S. Manczarski, Medycyna sądowa w zarysie. Podręcznik dla studentów, wyd. 3 popr. i uzup., Warszawa 1962.
 
18.
• T. Jurek, Opiniowanie sądowo-lekarskie w przestępstwach przeciwko zdrowiu, Warszawa 2010.
 
19.
• V. Konarska-Wrzosek (red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. IV, WKP 2023.
 
20.
• H.B. Peterson, Sterilization, „Obstetrics & Gynecology” 2008, t. 111, nr 1, s. 189–203, DOI: 10.1097/01.AOG.0000298621.98372.62.
 
21.
• Paul F.A. Van Look, A global epidemiological perspective on female and male sterilisation, ESHRE Campus Symposium Treviso, 8–9 October 2010.
 
22.
• A.L. Silva, C. Ré, C. Dietrich, I.P. Fuhrmeister, A. Pimentel, H.V. Corleta, Impact of tubal ligation on ovarian reserve as measured by anti-Müllerian hormone levels: a prospective cohort study, „Contraception” 2013, vol. 88, nr 6, s. 700–705, DOI: 10.1016/j.contraception.2012.09.021, PMID: 24120250.
 
23.
• Anna Smędra, Rafał Kubiak, Jarosław Berent - https://zms.wum.edu.pl/sites/z...; (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:06) https://www.termedia.pl/mz/Poj..., (dostęp: 16 marca 2025 r. 13.26).
 
24.
http://www.przeglad-urologiczn..., (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:23).
 
25.
https://journals.lww.com/green... (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:27).
 
26.
https://podyplomie.pl/ginekolo... (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:21).
 
27.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.go... (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:21).
 
28.
https://sjp.pwn.pl/slowniki/pł..., (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:03).
 
29.
https://sjp.pwn.pl/slowniki/po..., (dostęp 14 marca 2025 r. godz. 14.09).
 
30.
https://stat.gov.pl/metainform..., (dostęp: 11 kwietnia 2025 r., 15:17).
 
31.
https://synonim.net/synonim/p%..., (dostęp 14 marca 2025 r., 15.05).
 
32.
https://wiadomosci.wp.pl/prof-... (dostęp 16 marca 2025 r. godz. 13.23).
 
33.
https://wsjp.pl/haslo/podglad/..., (dostęp 14 marca 2025 r., 15.00).
 
34.
https://www.aotm.gov.pl/aktual... (dostęp 16 marca 2025 r. godz. 14.53).
 
35.
https://www.mdpi.com/2673-4184... , s. 30 (dostęp 16 marca 2025 r. godz. 14.19).
 
36.
• J. Przeworski (tłum), Ustawa Karna Austrjacka, o zbrodniach, występkach i przekroczeniach z dnia 27 maja 1852, obowiązująca w Krakowie i we Lwowie oraz Sądu Okręgowego w Cieszynie, , F. Hoesick, Warszawa 1924.
 
37.
• Kodeks karny Rzeszy Niemieckiej z dnia 15 maja 1871 r. z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami po rok 1918 wraz z ustawą wprowadzającą do Kodeksu karnego dla Związku Północno-Niemieckiego z dnia 31 maja 1870 r., przekład urzędowy Departamentu Sprawiedliwości Ministerstwa b. Dzielnicy Pruskiej, Poznań 1920.
 
38.
• Kodeks karny z dnia 11 lipca 1932 r. (Dz.U. 1932, nr 60, poz. 571).
 
39.
• Kodeks karny z dnia 19 kwietnia 1969 r. (Dz.U. 1969, nr 13, poz. 94).
 
40.
• Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. 1997, nr 88, poz. 553, ze zm.).
 
41.
• Kodeks karny z r. 1903: przekład z rosyjskiego z uwzględnieniem zmian i uzupełnień obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 1 maja 1921 r., Warszawa 1921.
 
42.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności, Dz.U. 2015, poz. 1087.
 
43.
• Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 6 lutego 2007 r., III KK 254/06, OSNwSK 2007/1/373.
 
44.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 10 listopada 1973 r., IV KR 340/73, OSNPG 1974, Nr 3-4, poz. 42.
 
45.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 31 marca 1978 r., VI KRN 42/78, OSNKW 1978, Nr 7-8, poz. 83.
 
46.
• Wyrok Sądu najwyższego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III K 196/12, OSNPG 1974, Nr 3, poz.42.
 
47.
• Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu – IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia 6 listopada 2014 r., IV Ka 452/14.
 
eISSN:2719-3748
ISSN:2657-8573
Journals System - logo
Scroll to top