PL EN
ARTYKUŁ NAUKOWY
Przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne jako przyczyna niepoczytalności i poczytalności znacznie ograniczonej sprawczyni czynu zabronionego
 
Więcej
Ukryj
1
Akademia Humanitas
 
 
Data publikacji: 08-12-2025
 
 
Autor do korespondencji
Justyna Lutkowska
Akademia Humanitas
 
 
PPM 2025;7(3):62-86
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Niniejszy artykuł dotyczy kluczowej tematyki związanej z odpowiedzialnością karną, jaką jest niepoczytalność i poczytalność znacznie ograniczona. Za grupę stanów mogących wywierać wpływ na poczytalność sprawcy czynu zabronionego uznaje się „inne zakłócenia czynności psychicznych” a do grupy tej zaliczyć można przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne. Zaburzenie to dotyka wyłącznie kobiet i cechuje się występowaniem zarówno objawów o charakterze somatycznym jak i psychiatrycznym. Celem przedmiotowego opracowania jest przede wszystkim przybliżenie tematyki przedmiesiączkowego zaburzenia dysforycznego z punktu widzenia uznania tej jednostki nozologicznej jako jedno ze źródeł niepoczytalności i poczytalności znacznie ograniczonej. Przy tym analiza zagadnienia skutkuje wnioskiem, że przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne może prowadzić do znacznego ograniczenia poczytalności, natomiast w niektórych przypadkach wykluczać nie należy nawet zupełnego wyłączenia poczytalności sprawczyni w trakcie dokonywania przez nią czynu zabronionego
REFERENCJE (40)
1.
Bałanda-Bałdyga A., Pałucka K., Niedźwiedź J. i in., Objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego u kobiet w wieku rozrodczym – badania wstępne, „Kwartalnik Naukowy Fides Et Ratio” 55, 3/2023.
 
2.
Bolechała F., Stan psychiczny a odpowiedzialność karna – regulacje prawne i kryteria medyczne w Polsce oraz innych państwach, „Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii” LIX/2009.
 
3.
Brzezińska J., Habzda-Siwek E., Kobiety – sprawczynie przestępstw. Wybrane aspekty, Wrocław 2021.
 
4.
Burdzik M., Osoba z zaburzeniami psychicznymi jako uczestnik procesu karnego, Warszawa 2025.
 
5.
Cary E., Simpson P., Premenstrual disorders and PMDD – a review, „Best practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism” 31, 1/2024, DOI: 10.1016/j.beem.2023.101858, https://www.sciencedirect.com/....
 
6.
Czerwińska A., Pawłowski T., Zaburzenia funkcji poznawczych w depresji – znaczenie, charakterystyka oraz możliwości leczenia, „Psychiatria Polska” 54, 3/2020.
 
7.
Dąbrowska-Wnuk M., Biopsychospołeczne aspekty cyklicznej zmienności w obszarze realizowania przez kobiety funkcji prokreacyjnych na przykładzie zespołu napięcia przedmiesiączkowego, [w:] Dworak A., Leksy K. (red.), Kobieta – zdrowie – ciało: perspektywa biopsychospołeczna, Katowice 2014.
 
8.
Dubol M., Stiernman L., Wikström J. i in., Differential grey matter structure in women with premenstrual dysphoric disorder: evidence from brain morphometry and data-driven classifcation, „Translational Psychiatry” 12/2022, DOI: 10.1038/-s41398-022-02017-6, https://www.nature.com/article....
 
9.
Eccles H., Sharma V., The association between premenstrual dysphoric disorder and depression: A systematic review, „Journal of Affective Disorders Reports” 12/2023, DOI: 10.1016/j.jadr.2023.100504, https://www.sciencedirect.com/... S26669-15323000422.
 
10.
Fuse-Nagase Y., Kono Y., Understanding of premenstrual dysphoric disorder and premenstrual syndrome among professionals in Japanese university health services: A survey with simulated cases, „Asian Journal of Psychiatry” 102/2024, DOI: 10.1016/j.ajp.2024.104275, https://www.sciencedirect.com/....
 
11.
Gałecki P., Eichstaedt K., Psychiatria sądowa, Warszawa 2022.
 
12.
Gierowski J.K., Paprzycki L.K., Niepoczytalność i psychiatryczne środki zabezpieczające. Zagadnienia prawno-materialne, procesowe, psychiatryczne i psychologiczne, Warszawa 2013.
 
13.
Giezek J., Świadomość sprawcy czynu zabronionego, Warszawa 2013.
 
14.
Golonka A., Niepoczytalność i poczytalność ograniczona, Warszawa 2013.
 
15.
Gordon M., Zabójcy kwalifikowani ze znacznym stopniem ograniczenia poczytalności (art. 31§ 2 KK), [w:] A. Rzepliński, M. Ejchart-Dubois, M. Niełączna (red.), Dożywotnie pozbawienie wolności. Zabójca, jego zbrodnia i kara, Warszawa 2017.
 
16.
Góralski P., Zakłócenia czynności psychicznych (art. 31 § 1 k.k.) jako podstawa stwierdzenia poczytalności ograniczonej lub niepoczytalności sprawcy czynu zabronionego, [w:] Bojarski J., Daśko N., Lachowski J., Oczkowski T., Ziółkowska A. (red.), Współczesne oblicza prawa karnego, prawa wykroczeń, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Violetcie Konarskiej-Wrzosek, LEX/el.2023.
 
17.
Heitzman J., Postępowanie w stanach dysforycznych i zaburzeniach kontroli impulsów, „Psychiatria Polska” 41, 6/2007.
 
18.
Islas-Preciado D., Ramos-Lira L., Estrada-Camarena E., Unveiling the burden of premenstrual dysphoric disorder: a narrative review to call for gender perspective and intersectional approaches, „Frontiers in Psychiatry” 15/2025, DOI: 10.3389/fpsyt.2024.1458114, https://www.frontiersin.org/jo....
 
19.
Kil J., Szydło J., Neuroprawo a przypisanie winy sprawcy czynu zabronionego, „Roczniki Administracji i Prawa” 1, XX/2022.
 
20.
Kotlicka-Antczak M., Zaburzenia psychiczne związane z cyklem menstruacyjnym, [w:] Urban-Kowalczyk M. (red.), Zaburzenia psychiczne kobiet, Warszawa 2020.
 
21.
Kozłowski P., Kozłowska M., Kozłowska K. i in., Ocena częstości występowania objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego u młodych kobiet, „Journal of Education Health and Sport” 7, 7/2017.
 
22.
Maciejewska D., Kapłon K., Wojtala L. i in., Premenstrual Syndrome and Premenstrual Dysphoric Disorder From the theory to the clinical approach, „Journal of Education Health and Sport” 31, 1/2023.
 
23.
Miśkiewicz M., Niepoczytalność i poczytalność ograniczona w perspektywie prawno-psychiatrycznej, „Roczniki Administracji i Prawa” 4, XXIII/2023.
 
24.
Paul S., Pal A., Premenstrual Syndrome and Premenstrual Dysphoric Disorder: A Review of their History with an Eye on Future, „Annales of Indian Psychiatry” 6, 4/2022.
 
25.
Pękacz-Kilińska A., Kobieta jako sprawczyni zabójstwa w ujęciu kryminologicznym, [w:] Dajnowicz-Piesiecka D., Jurgielewicz-Delegacz E., Pływaczewski E. W. (red.), Badania kryminologiczne a praktyka. Perspektywa krajowa i międzynarodowa, Warszawa 2021.
 
26.
Reilly T.J., Patel S., Unachukwu I.C. i in., The prevalence of premenstrual dysphoric disorder: Systematic review and meta-analysis, „Journal of Affective Disorders” 349/2024.
 
27.
Rose N., The Biology of Culpability: Pathological Identity and Crime Control in a Biological Culture, „Theoretical Criminology” 4, 1/2000.
 
28.
Rzepliński A., Ejchart-Dubois M., Niełączna M. (red.), Dożywotnie pozbawienie wolności. Zabójca, jego zbrodnia i kara, Warszawa 2017.
 
29.
Solomon L., Premenstural Syndrome: the Debate Surrounding Criminal Defense, „Maryland.
 
30.
Law Review” 54, 2/1995.
 
31.
Sundström-Poromaa I., Comasco E., New Pharmacological Approaches to the Management of Premenstrual Dysphoric Disorder, „CNS Drugs” 37/2023.
 
32.
Szajna A.P., „Przestępca w spódnicy” – wybrane aspekty przestępczości kobiet, [w:] Gruza E., Tomaszewski T., Goc M. (red.), Problemy współczesnej kryminalistyki, Warszawa 2017.
 
33.
World Health Organization, International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, 11th Revison, https://icd.who.int/browse/202..., 8.03.2025.
 
34.
Yan H., Ding Y., Guo W., Suicidality in patients with premenstrual dysphoric disorder – A systematic review and meta-analysis, „Journal of Affective Disorders” 295/2021.
 
35.
Zalewski W., Biologiczne i biosocjologiczne uwarunkowania przestępczości, [w:] Drzazga E., Grzyb M. (red.), Nowe kierunki w kryminologii, Warszawa 2018.
 
36.
Zoll A., Komentarz do art. 31, [w:] A. Zoll, W. Wróbel (red.), Kodeks karny. Część Ogólna, Tom I. Część I. Komentarz do art. 1-52, LEX/el. 2016.
 
37.
Ustawa z 6.06.1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 17 z późn. zm.).
 
38.
Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z 18.07.2024 r., III KK 173/24, Legalis nr 3104573.
 
39.
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu – II Wydział Karny z 18.12.2023 r., II AKa 210/23, Legalis nr 3058018.
 
40.
Wyrok Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Karna z 7.02.1963 r., V K 423/62, Legalis nr 518613.
 
eISSN:2719-3748
ISSN:2657-8573
Journals System - logo
Scroll to top