ARTYKUŁ NAUKOWY
Jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty tworzące SPZOZ – kilka uwag z perspektywy finansów publicznych
1
Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie
Data publikacji: 31-12-2025
PPM 2025;7(4):144-167
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Artykuł podejmuje problem zasadności utrzymywania statusu jednostek samorządu terytorialnego (JST) jako podmiotów tworzących samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ). Autor, analizując obowiązujące przepisy prawa, wskazuje na brak jednoznacznych podstaw prawnych do przypisywania JST zadania organizacji oraz finansowania świadczeń zdrowotnych (z naciskiem właśnie na aspekt finansowania.) System ochrony zdrowia w Polsce oparty jest bowiem na finansowaniu z Narodowego Funduszu Zdrowia, co stawia pod znakiem zapytania adekwatność przypisywania JST odpowiedzialności za SPZOZ-y. Artykuł omawia także konsekwencje wynikające z obecnego stanu prawnego, m.in. brak przejrzystości finansowej i niejasność kompetencyjną, które to prowadzić mogą do systemowych niespójności. Zaproponowano alternatywne rozwiązania, m.in. przekazanie funkcji tworzenia SPZOZ-ów organom administracji rządowej lub uporządkowanie przepisów w sposób jednoznaczny (z naciskiem na to drugie). Autor wskazuje, że niezależnie od przyjętej drogi reformy, konieczne jest zachowanie zasady legalizmu i zwiększenie przejrzystości
w finansowaniu systemu ochrony zdrowia.
REFERENCJE (44)
1.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
2.
Ustawa z 11.09.2015 r. o zdrowiu publicznym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1670 z późn. zm.).
3.
Ustawa z 15.04.2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 799 z późn. zm.).
4.
Ustawa z 27.08.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.).
5.
Ustawa z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.).
6.
Ustawa z 5.06.1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 107 z późn. zm.).
7.
Ustawa z 5.06.1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 581).
8.
Ustawa z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 z późn. zm.).
9.
Druk sejmowy nr 562. Uzasadnienie do Rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw.
10.
Bartkowski J., Wzmocnienie finansowe gmin, powiatów i województw [w:] Podgórska-Rykała J. (red.), Trutkowski C. (red.), Potrzeba zmian w samorządzie terytorialnym. Warszawa 2023.
11.
Borkowska I., Ocena kondycji publicznej opieki zdrowotnej w Polsce. „Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów” 2018, nr 165, s. 27-48.
12.
Ciechorski J., Art. 51 [w:] Ciechorski J., Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz do wybranych przepisów, LEX/el. 2024.
13.
Ciechorski J., Jednostka samorządu terytorialnego jako podmiot tworzący zakład opieki zdrowotnej, [w:] Podgórska-Rykała J. (red.), Borski M. (red.), Modele administracji samorządowej w wybranych państwach europejskich, Sosnowiec 2017, s. 161-184.
14.
Ciechorski J., Status szpitala publicznego jako emanacji państwa, „Przegląd Prawa Publicznego” 2022, nr 1, s. 64-86.
15.
Ciechorski J., Szecówka P., Amendment to Article 59 of the Medical Activity Act – Some Remarks on the Financial Responsibility of Local Government Units for the Net Loss of Independent Public Healthcare Institutions. (npubl. artykuł złożony do druku w czasopiśmie „Studia Iuridica”).
16.
Cyman D., Zasady budżetowe [w:] Drwiłło A. (red.), Podstawy finansów i prawa finansowego. Warszawa 2018.
19.
Glumińska-Pawlic J., Specyficzne zasady rachunkowości, sprawozdawczości, nadzoru, kontroli oraz odpowiedzialności w sektorze finansów publicznych, w aspekcie charakterystyki gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych [w:] Ruśkowski E. (red.), System prawa finansowego, t. II, Prawo finansowe sektora finansów publicznych. Warszawa 2010.
20.
Gromek Z., Glosa do wyroku TK z dnia 20 listopada 2019 r., K 4/17, „Przegląd Sejmowy”, 2021, nr 2 (163), s. 267-280.
21.
Lenio P., Modele ochrony zdrowia i źródła ich finansowania [w:] Lenio P., Publicznoprawne źródła finansowania ochrony zdrowia. Warszawa 2018.
22.
Lenio P., Podmioty polskiego systemu ochrony zdrowia [w:] Lenio P., Publicznoprawne źródła finansowania ochrony zdrowia. Warszawa 2018.
23.
Lenio P., Rodzaje wydatków na finansowanie ochrony zdrowia z budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz budżetu państwa [w:] Lenio P., Publicznoprawne źródła finansowania ochrony zdrowia. Warszawa 2018.
24.
Lipowicz I., Słowo wstępne [w:] I. Lipowicz (red.), System Prawa Samorządu Terytorialnego, t. I, Podstawowe pojęcia i podstawy prawne funkcjonowania. Warszawa 2022.
25.
Pest P., Zasada jawności [w:] Pest P., Zasady budżetowe a współczesność. Warszawa 2025.
26.
Pietraszewska-Macheta A., Świerczek L., Art. 132 [w:] Pietraszewska-Macheta A. (red.), Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2023.
27.
Rabiej E., Jednostka samorządu terytorialnego jako podmiot tworzący SPZOZ – analiza wybranych aspektów prawnych i finansowych, „Optimum. Economic Studies”, 2018, 3(93),.
29.
Ruksza P., Szecówka P., Nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego – ocena niektórych efektów na wybranych przykładach gmin i miast województwa śląskiego [w:] M. Grzybowski (red.), B. Przywora (red.), Konstytucyjne determinanty finansów publicznych – perspektywa polska i porównawcza. Częstochowa 2025.
30.
Salachna J. M., Konstytucyjne uwarunkowania samodzielności finansowej samorządu terytorialnego w aspekcie decyzyjnym (zarządczym) [w:] Lewkowicz P. J. (red.), Stankiewicz J. (red.), Konstytucyjne uwarunkowania tworzenia i stosowania prawa finansowego.
32.
Szetela P., Rola samorządu terytorialnego w polskim systemie ochrony zdrowia: organizator, podmiot tworzący oraz płatnik, „Zdrowie Publiczne i Zarządzanie”, 2015, 13(1),.
34.
Urban K., Art. 9a [w:] Pietraszewska-Macheta A. (red.), Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. IV. Warszawa 2023.
35.
Zemke-Górecka A., Od budżetowego do ubezpieczeniowego systemu finansowania świadczeń zdrowotnych w Polsce. „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, nr 142, s. 99-114.
36.
Zubik M., Sokolewicz W., Art. 7 [w:] Garlicki L. (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, Warszawa 2016.
39.
Monitor Finansowania Ochrony Zdrowia, 2024 r. (https://federacjaprzedsiebiorc...) (dostęp: 20.05.2025);.
40.
Wydatki na ochronę zdrowia w latach 2021-2023, Główny Urząd Statystyczny 2024, (https://stat.gov.pl/obszary-te...) [dostęp: 28.07.2025].
41.
Wydatki na ochronę zdrowia w latach 2018-2020, Główny Urząd Statystyczny 2021 https://stat.gov.pl/obszary-te... [dostęp: 30.07.2025].
42.
Omyła-Rudzka M., Opinie na temat funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej. Komunikat z badań CBOS, 2023 r. (https://www.cbos.pl/PL/publika...) [dostęp: 20.05.2025].
43.
Polak M., Niemal 100 proc. więcej pacjentów "pilnych" w kolejkach do specjalistów. Zadłużenie szpitali 23,8 mld zł. Jest raport, 2025 r. (https://www.rynekzdrowia.pl/Fi...) [dostęp: 20.05.2025].
44.
Tambor M., Ile i z jakich źródeł wydajemy na zdrowie w Polsce? (https://izp.wnz.cm.uj.edu.pl/p...) [dostęp: 28.07.2025].
| eISSN: | 2719-3748 |
| ISSN: | 2657-8573 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
