PL EN
ARTYKUŁ NAUKOWY
Wypalenie zawodowe w środowisku medycznym – uwarunkowania prawne. Wnioski de lege lata i de lege ferenda
 
Więcej
Ukryj
1
Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania
 
 
Data nadesłania: 10-11-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 23-01-2026
 
 
Data akceptacji: 30-01-2026
 
 
Data publikacji: 27-07-2026
 
 
Autor do korespondencji
Karolina Maria Czapska-Małecka
Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania
 
 
PPM 2026;8(1):54-83
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wypalenie zawodowe to jedno z najszybciej narastających zagrożeń psychicznych wśród pracowników, w tym przedstawicieli zawodów medycznych, a szczególnie lekarzy. Z problemem tym może mierzyć się każda osoba wykonująca pracę, jednak lekarze stanowią grupę zawodową szczególnie narażoną na ryzyko jego wystąpienia, ze względu na charakter wykonywanej profesji. Doświadczenie wypalenia zawodowego może w bardzo niekorzystny sposób wpływać na bezpieczeństwo pacjentów, którzy oczekują, że lekarz potraktuje ich z profesjonalizmem, należytą starannością i pełnym zaangażowaniem. Tymczasem utrata sił fizycznych i psychicznych lekarza stanowi istotny problem nie tylko dla niego samego, ale także dla osób, nad którymi sprawuje opiekę medyczną. Wypalenie zawodowe jest wpisane w naturę wielu zawodów i nie jest zjawiskiem, które można na stałe wyeliminować z życia pracowników. Choć syndrom ten łączy się przede wszystkim ze sferą psychologiczną, jego złożona istota i konsekwencje, które wynikają dla otoczenia z doświadczenia tego problemu sprawiają, że należy przyjrzeć się temu zjawisku także pod kątem aspektów prawnych. Odpowiednio zaprojektowane rozwiązania legislacyjne mogą bowiem w istotny sposób przyczynić się do zmniejszenia częstotliwości występowania wypalenia zawodowego wśród przedstawicieli zawodów medycznych.
REFERENCJE (39)
1.
Balcarek, Sz., Urlop sabatyczny jako recepta na wypalenie zawodowe: de lege lata, de lege ferenda [w:] A. Fortuna (red.), Współczesne aspekty prawa pracy, 2022, s. 131-139.
 
2.
Chauvin T., Czapska-Małecka K., Gogol P., Stosunek pracy lekarzy na kontraktach w kontekście ochrony przed mobbingiem, „Przegląd Prawa Medycznego” 2020, nr 4 (6).
 
3.
Czapska-Małecka K., Wypalenie zawodowe jako wyzwanie dla polskiego prawa pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2021, nr 5.
 
4.
Eells, W.C., Hollis, E.V., Sabbatical leave in American higher education. Origin, Early History and Current Practices, Washington D. C. 1962.
 
5.
Harasim K., Wypalenie zawodowe w zawodach wysokiego ryzyka, „Prosopon. Europejskie Studia Społeczno-Humanistyczne” 2018, 23 (2).
 
6.
Hodkinson A., Zhou A., Johnson J., Geraghty K., Riley R., Panagopoulou E., Chew-Graham C.A., Peters D., Esmail A., Panagioti M., Associations of physician burnout with career engagement and quality of patient care: systematic review and meta-analysis, “BMJ” 2022, nr 378, e070442.
 
7.
Kopacz M., Ames D., Koenig D.H., It’s time to talk about physician burnout and moral injury, “The Lancet” 2019, nr 6.
 
8.
Lastovkova A., Carder M., Rasmussen H.M., Sjoberg L., de Groene, G.J., Sauni R., Vevoda J., Vevodova S., Lasfargues G., Svartengren M., Varga M., Colosio C., Pelclova D., Burnout syndrome as an occupational disease in the European Union: an exploratory study, “Industrial Health” 2018, nr 56(2).
 
9.
Maslach, C., Jackson S.E., The measurement of experienced burnout, “Journal of Occupational Behavior”1981, 2(2).
 
10.
Nowak M., Przemoc w miejscu pracy i jej wpływ na syndrom wypalenia zawodowego (rozważania na tle Konwencji nr 190 MOP), „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2023, nr 3.
 
11.
Owoc J., Manczak M., Tombarkiewicz M., Olszewski R., Burn-out, well-being and self-reported medical errors among physicians, “Polish Archives of Internal Medicine” 2021, nr 131 (7-8).
 
12.
Pines A.M., Burnout: An existential perspective [w:] Professional Burnout: Recent Developments in Theory Research (red.) W.W. B. Schaufeli, C. Maslach, T. Marek, Washington D.C. & London, 1993.
 
13.
Polikowska M., Grabowska A., Łoza B., Zespół wypalenia według Grahama Greene’a, „Neuropsychiatria. Przegląd Kliniczny” 2016, nr 8(4).
 
14.
Serafin L.I., Czarkowska-Pączek B., Prevalence of bullying in the nursing workplace and determinant factors: a nationwide cross-sectional Polish study survey, “BMJ Open” 2019, 9(12).
 
15.
Solomon S., The perilous plight of the perfectionist physician, “National Review of Medicine” 2007, 4(1), dostęp: https://www.nationalreviewofme....
 
16.
Stienen M.N., Scholtes F., Samuel R., Weil A., Weyerbrock A., Surbeck W., Different but similar: personality traits of surgeons and internists-results of a cross-sectional observational study “BMC Medical Education” 2018, 18(1).
 
17.
Wilczek-Rużyczka E., Wypalenie zawodowe pracowników medycznych, Warszawa, 2014.
 
18.
Zastrow R., Ryley K., Chintalapudi N., Pool R., Rosopa P., Scannell B., Hartley B., Levin A.S., Ode G., Correlation Between the "Big Five" Personality Traits and Burnout in Orthopaedic Surgery Residents, “JBJS” (Open Access) 2025, t.10/3.
 
19.
Zawadzki B., Strelau, J., Szczepaniak P., Śliwińska M.,: Inwentarz Osobowości Paula T. Costy Jr i Roberta R. McCrae. Adaptacja polska. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa 2010.
 
20.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r - Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277).
 
21.
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. 2023 poz. 984 ze zm.).
 
22.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2023 poz. 742 ze zm.).
 
23.
Ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2018 poz. 1668).
 
24.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483).
 
25.
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. 2011 Nr 112 poz. 654).
 
26.
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. 1997 Nr 28 poz. 152).
 
27.
Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869, z późn. zm.),.
 
28.
Naczelna Izba Lekarska, Kodeks Etyki Lekarskiej (2003).
 
29.
Rzecznik Praw Obywatelskich (2017), Jak rząd chce zagwarantować ludziom dostęp do służby zdrowia w związku z przewidywanym drastycznym niedoborem lekarzy? https://bip.brpo.gov.pl/pl/con....
 
30.
Naczelna Izba Lekarska (2018), Ile pracują lekarze i lekarze dentyści w Polsce? https://nil.org.pl/uploaded_fi....
 
31.
Czas pracy lekarzy zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych. MZ nie planuje zmian https://bip.brpo.gov.pl/pl/con... odpowiedz?utm_source=chatgpt.com.
 
32.
2025 Rokiem Przeciwdziałania Wypaleniu Zawodowemu (2025), https://wil.org.pl/aktualnosci....
 
33.
Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases: https://www.who.int/news/item/....
 
34.
Naczelna Izba Lekarska, Badanie lekarzy i lekarek wykonujących świadczenia medyczne w warunkach szpitalnych, Centralny Ośrodek Badań i Analiz, COBIK-NIL, dostęp: https://nil.org.pl/uploaded_fi....
 
36.
Rządowe Centrum Legislacji (2025) Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy (UD 183). Dostęp: https://legislacja.rcl.gov.pl/....
 
37.
Wielki Słownik Języka Polskiego: https://wsjp.pl/haslo/podglad/....
 
38.
Wielki Słownik Języka Polskiego: https://wsjp.pl/haslo/podglad/....
 
39.
World Health Organization, World report on violence and health: Chapter 5 – Violence at work, 2002, dostęp: https://www.who.int/docs/defau....
 
eISSN:2719-3748
ISSN:2657-8573
Journals System - logo
Scroll to top