ARTYKUŁ NAUKOWY
Ochrona uczestników badań przed nadmiernym/niewłaściwym wpływem i wykorzystywaniem. Analiza etyczno-prawna art. 23b ust. 2 ustawy o zawodzie lekarza i dentysty.
Więcej
Ukryj
1
Uniwersytet Warszawski, Wydział Filozofii, Centrum Bioetyki i Bioprawa
Data publikacji: 31-12-2025
Autor do korespondencji
Joanna Różyńska
Uniwersytet Warszawski, Wydział Filozofii, Centrum Bioetyki i Bioprawa
PPM 2025;7(4):0
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Artykuł zawiera kompleksową analizę etyczno-prawną art. 23b ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który zabrania prowadzenia eksperymentów medycznych z wykorzystywaniem przymusowego położenia uczestnika. Pomimo swojej zwięzłości, treść normatywna tego przepisu pozostaje niejasna. W pierwszym kroku odrzucamy proponowaną w literaturze interpretację, zgodnie z którą analizowany przepis wyklucza wszystkie osoby znajdujące się w przymusowym położeniu z udziału w badawczych eksperymentach medycznych. Argumentujemy, że art. 23b ust. 2 należy interpretować jako zakaz wywierania nadmiernego/niewłaściwego wpływu oraz wykorzystywania (wyzyskiwania) wszystkich potencjalnych i aktualnych uczestników badań, którzy są w trudnej sytuacji lub mają słabszą pozycję, nie tylko tych należących do grup tradycyjnie uważanych za szczególnie narażone na manipulację, pokrzywdzenie i wykorzystanie. Porównujemy mechanizmy ochrony uczestników badań przed nadmiernym/niewłaściwym wpływem i wykorzystywaniem, przyjęte w czołowych międzynarodowych standardach etycznych dotyczących badań biomedycznych z udziałem ludzi, z właściwymi przepisami ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. I wykazujemy, że zaproponowana przez nas interpretacja art. 23b ust. 2 jest nie tylko prawnie uzasadniona, ale także etycznie konieczna, aby chronić wszystkich uczestników eksperymentów medycznych przed tymi nieetycznymi praktykami. Nasza interpretacja art. 23b ust. 2 dostarcza badaczom i komisjom bioetycznym cennych i praktycznych wskazówek. Postulujemy uznanie komentowanego przepisu za jedną z czołowych zasad polskiej regulacji eksperymentów medycznych.