Odpowiedzialność karna biegłego lekarza za przedstawienie fałszywej opinii

Autor

  • Rafał Kubiak Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Słowa kluczowe:

biegły, fałszywa opinia, poświadczenie nieprawdy, odpowiedzialność karna biegłego

Abstrakt

Już od okresu średniowiecza dostrzegano potrzebę powoływania biegłych lekarzy, który wspomogliby sądy w rozpatrywaniu spraw. Współcześnie udział biegłych w wielu wypadkach jest nieodzowny. Przepisy proceduralne nakazują bowiem zasięgnąć ich opinii we wszystkich sprawach, w których potrzebna jest wiedza specjalistyczna, w tym w zakresie medycyny. Konieczność taka powstaje zarówno w postępowaniu cywilnym, głównie w zakresie ustalenia stanu zdrowia poszkodowanego, który dochodzi roszczeń odszkodowawczych, jak i w procedurze karnej. W tym obszarze biegli wypowiadają się przede wszystkim w sprawach o czyny, skutkujące uszkodzeniem ciała, a także jeśli wystąpi potrzeba ustalenia stanu poczytalności sprawcy. Ich eksperckie oceny są dla organów procesowych ważnym drogowskazem i mogą mieć decydujący wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Opinie muszą więc być rzetelne, opracowane sumiennie i na podstawie aktualnego stanu wiedzy. Wymagania te zostały zabezpieczone sankcjami karnymi.  Przedstawienie fałszywej opinii stanowi bowiem przestępstwo, opisane w art. 233 § 4 i 4a K.k. Kształt tego przepisu został nadany w wyniku nowelizacji Kodeksu, która miała miejsce w 2016 r. Obecna redakcja budzi jednak wiele wątpliwości. W artykule przedstawiono zatem stronę przedmiotową i podmiotową tego występku, jego karalności oraz zbiegi z innymi przepisami typizującymi czyny zabronione. W szczególności zaprezentowano kontrowersje dotyczące znamienia „przedstawia”. Na tej kawie starano się odpowiedzieć na pytanie o formalny charakter tego przestępstwa. Szerzej omówiono również odpowiedzialność za typ nieumyślny, z zwłaszcza według jakich zasad można ustalić, czy biegły naruszył zasady ostrożności wymagane przy sporządzeniu opinii. W części dotyczącej karalności wskazano kary i środki karne oraz kompensacyjne, które mogą być orzeczone za analizowany występek. Natomiast we fragmencie poświęconym zbiegom skupino się głównie na zbiegu z przestępstwem poplecznictwa oraz poświadczenia nieprawdy. Skontestowano też ustawowy wymiar kary, grożącej za czyn umyślny. Całość wieńczą wnioski dotyczące uchylania albo modyfikacji omawianej regulacji oraz de lege lata apel do organów procesowych w zakresie odpowiedniego korzystania z tych przepisów. 

Bibliografia

M. Budyn-Kulik, Kilka uwag o przestępstwie z art. 233 k.k. (składanie fałszywych zeznań) po nowelizacji z 11 marca 2016 r., „Annales Universitatis Mariae Curie - Skłodowska Lublin – Polonia”, VOL. LXIII, 1 2016

R. Góral, Kodeks karny. Praktyczny komentarz, Warszawa 2002

O. Górniok (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2004

A. Grześkowiak, K. Wiak (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2018

R. A. Stefański (red.). Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2017

M. Kaliński, Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2014

J. Kochanowski, Standard rozsądnego człowieka w prawie karnym, „Studia Iuridica”, 20/1991

V. Konarska-Wrzosek (red.) Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2016

L. Kubicki, Przestępstwo popełnione przez zaniechanie, Warszawa 1975

A. Marek, Prawo karne, Warszawa 2001

Z. Marek, Błąd medyczny, Kraków 1999

J. Matys, Model zadośćuczynienia pieniężnego z tytułu szkody niemajątkowej w kodeksie cywilnym, Warszawa 2010

Z. Młynarczyk, Fałszywe zeznania w polskim prawie karnym, Warszawa 1971

M. Rodzynkiewicz, Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1998

K. Schmoller, Standardowe postacie w prawie karnym jako pomocniczy punkt odniesienia w ocenach prawnych, „Przegląd Prawa Karnego”, 5/1992

D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2017

Uzasadnienie do projektu Kodeksu karnego [w] Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997

A. Wąsek (red.), Kodeks karny. Część szczególna t. II, Komentarz, Warszawa 2004

W. Wróbel, A. Zoll (red.), Kodeks karny. Komentarz t. II Warszawa 2017

W. Wróbel, A. Wojtaszczyk, W. Zontek [w] L. Gardocki (red.), System prawa karnego, t. 8, Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym, Warszawa 2013

I. Wrześniewska-Wal, Specyfika opinii biegłego w cywilnych procesach medycznych w aktualnym orzecznictwie i badaniach własnych [w] B. Lewandowski (red.), Pozycja biegłego w polskim systemie prawnym, Warszawa 2016

A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część ogólna, Komentarz, t. I, Warszawa 2012

##submission.downloads##

Opublikowane

2021-01-14

Jak cytować

Kubiak, R. (2021). Odpowiedzialność karna biegłego lekarza za przedstawienie fałszywej opinii. Przegląd Prawa Medycznego, 2(2), 5-35. Pobrano z https://przegladprawamedycznego.pl/ojs/index.php/ppm/article/view/31