Pomoc w przerywaniu ciąży – art. 152 § 2 Kodeksu karnego na kanwie sprawy Justyny Wydrzyńskiej
PDF

Słowa kluczowe

pomocnictwo
aborcja
prawa reprodukcyjne
stan wyższej konieczności
wykładnia celowościowa
pigułka poronna
ciąża
płód
świadczenia medyczne
nakłanianie
kryminalizacja
terminacja ciąży
środki poronne
preambuła
kompromis
przedmiot ochrony

Jak cytować

Płatek, M., & Wrona, G. (2024). Pomoc w przerywaniu ciąży – art. 152 § 2 Kodeksu karnego na kanwie sprawy Justyny Wydrzyńskiej. Przegląd Prawa Medycznego, 6(1). Pobrano z https://przegladprawamedycznego.pl/index.php/ppm/article/view/235

Abstrakt

Ten tekst jest poświęcony analizie art. 152 § 2 k.k. Kryminalizuje on pomocnictwo lub nakłanianie do aborcji, o którym mowa w art. 152 § 1 k.k. Rozważania ograniczone zostają tu do kwestii pomocnictwa. Kanwą dla rozważań jest sprawa Justyny Wydrzyńskiej skazanej (nieprawomocnie w chwili powstawania niniejszego tekstu) w I instancji przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, (sygn. akt V K 18/22) z art. 152 § 2 k.k. na rozprawie z wyłączeniem jawności. Rzecz warta jest uwagi ze względu na istnienie tego przepisu w rzeczywistości prawnej, w której dochodzi do systemowego uchybiania zobowiązań władzy do przestrzegania praw reprodukcyjnych. Wynikają one z ustawy z 1993 roku, o planowaniu rodziny, ochronie płody ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Stąd zasadna jest analiza art. 152 § 2 k.k. w kontekście postanowień tej ustawy oraz w świetle ewolucji relacji „pomocnictwa” ujętego w art. 152 § 2 k.k. i ustawowej definicji pomocnictwa zawartej w art. 18 § 3 k.k. Powstaje bowiem pytanie, czy jeśli art. 152 § 2 k.k. odsyła do ustawy o planowaniu rodziny, to czy dotyczy to zaledwie ujętych w niej przesłanek aborcji, czy wymaga także, jak twierdzimy, uwzględnienia ustawowych warunków dotyczących praw reprodukcyjnych jakie ustawa ta wyznacza? Nasz pogląd opieramy na szacunku dla wykładni celowościowej i treści obowiązującej preambuły ustawy o planowaniu. Nie jest zaledwie uroczystym wstępem. Jest zobowiązaniem po stronie władz do określonego działania i objaśnieniem celu Ustawy z 1993 r.

Dowodzimy jednocześnie, iż w przywołanej wyżej sprawie Sąd Okręgowy Warszawa-Praga uznając, iż doszło do wypełnienia znamion art. 152 § 2 k.k. nie uwzględnił ogółu okoliczności pozwalających na ocenę odmienną. Wskazujemy na fakty oraz przytaczamy argumenty za uznaniem, iż w ustalonym stanie faktycznym nie doszło do popełnienia przestępstwa. Że zasadne w tej sprawie jest przyjęcie stanu wyższej konieczności lub uznania, że zachodzą okoliczności ujęte w art. 1 § 2 i § 3 k.k. Opieramy się na sprawie Justyny Wydrzyńskiej, ale nasze rozumowanie idzie dalej. Sprawa oskarżenia Justyny Wydrzyńskiej ilustruje bowiem sytuację, w której wzorzec prawa stosowany z pominięciem warunków w jakich działa, prowadzi do wadliwej, rozszerzającej kryminalizację, wykładni. To wbrew zasadom prawa karnego. Wyrażony w niniejszym tekście sprzeciw wobec stosowaniu wykładni rozszerzającej pozostaje w zgodzie z obecną postawą ustawodawcy, który eliminuje ze znamion przestępstwa z art. 152 § 2 k.k. zachowanie polegające na pomocnictwie w postaci „przekazywaniu informacji”, pomimo, iż jest to jedna z przesłanek uznania w art. 18 § 3 k.k., że do pomocnictwa doszło. „Przekazywanie informacji” wchodzi więc w skład ustawowego pojęcia pomocnictwa, jednak nie ma zastosowania do znamion art. 152 § 2 k.k. Dowodzimy, że podobnie pomimo wyczerpania ustawowych znamion przestępstwa z art. 152 § 2 k.k., gdy rzecz dotyczy działania skierowanego na ochronę zagrożonego dobra jakim jest zdrowie i życie kobiety, pomimo wyczerpania ustawowych znamion art. 152 § 2 k.k., zachodzą okoliczności ujęte w art. 26 § 1 i § 2 k.k. i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 1 § 2 i § 3 k.k.

Przedstawiamy na wstępie, stan prawny i faktyczny ujawniony przez Sąd i kobietę, która prosiła organizację pozarządową o pomoc w terminacji swojej ciąży.

PDF

Bibliografia

Ambroziak, A., Według Minister Rafalskiej miejsce kobiety jest w domu, „OkoPress” 9 września 2017, https://oko.press/wedlug-min-rafalskiej-miejsce-kobiet-domu-nizszy-wiek-emerytalny-dla-nich-przywrocenie-kapitalu-opiekunczego [dostęp: 15.11.2023];

Baza demografia GUS, https://demografia.stat.gov.pl/BazaDemografia/StartIntro.aspx [dostęp.11.11.2023];

Buczek, D., Coraz więcej Polek nie może znaleźć szpitala, który wykonuje legalną aborcję, „Polityka” 4 kwietnia 2019, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/1788276,1,coraz-wiecej-polek-nie-moze-znalezc-szpitala-ktory-wykona-legalna-aborcje.read (15.05.2023)

Budyn-Kulik, M., Kodeks karny. Komentarz praktyczny w: M. Mozgawa, red.: Kodeks karny. Komentarz praktyczny, Warszawa 2006

Całkowska, A., Ginekolożka, której CBA skonfiskowało dokumentacje pacjentek; Kobiety zamiast rodzić, przyjeżdżają się sterylizować, „Gazeta Wyborcza” 1 kwietnia 2023, azyn/7,124059,29615024,dr-kubisa-dziewczyna-mi-wykrzyczala-ze-nikt-jej-nie-bedzie.html [dostęp: 10.11.2023]

Chmielewska, M. Druciarek, M. Przybysz, I., Czarny protest. W stronę nowego kompromisu aborcyjnego, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2017.

Chrzczonowicz, M., Koniec procesu Justyny Wydrzyńskiej. Sąd uznał ją winną ‘pomocnictwa w aborcji’, „Oko Press” 14 marca 2023, https://oko.press/koniec-procesu-justyny-wydrzynskiej-sad-uznal-ja-winna-pomocnictwa-w-aborcji; dostęp: 23.04.2023).

Chrzczonowicz, M., Lekarze odpowiedzialni za narażenie życia kobiet. Tak uważa cała Polska. No, prawie cała. (Sondaż), „Oko Press” 26 czerwca 2023, https://oko.press/lekarze-odpowiedzialni-za-zagrozenie-zycia-kobiet-tak-uwaza-cala-polska-no-prawie-cala-sondaz?utm_source=Lista%20Podstawowa&utm_campaign=6024665063-Tygodniowy_02_07_2023&utm_medium=email&utm_term=0_3c81d4ef34-6024665063-137630541 (dostęp: 27.06.2023)

Chrzczonowicz, M., Rzecznik Praw Pacjenta: odmowa aborcji ze względu na zdrowie psychiczne kobiety narusza prawo”, „Oko.press” 12 maja 2023, https://oko.press/rpp-odmowa-aborcji-naruszenie-praw (dostęp: 15.05.2023).

Czajkowska, A., O dopuszczalności przerywania ciąży. Ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. i towarzyszące jej dyskusje, [w:] Kłopoty z seksem w PRL. Rodzenie nie całkiem po ludzku, aborcja, choroby, odmienności, red. M. Kula, IPN, Warszawa 2012.

Decyzja z 13 marca 2022 Rzecznika Praw Pacjenta (chromeextension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://oko.press/images/2023/05/decyzja-RPP_Bialystok_aborcja.pdf ; (dostęp:14.05.2023).

Deklaracja pekińska i Platforma Działania z Pekinu z 1995 r., https://www.gov.pl/web/mswia/deklaracja-pekinska-i-platforma-dzialania-z-pekinu-z-1995-r2, [dostęp: 11.11.2023]

Druk Sejmowy 1693, Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw; projekt dotyczy przywrócenia stanu zgodności z konstytucją w zakresie ochrony życia dzieci poczętych, a także rozciągnięcia stosowania przepisów Kodeksu karnego dotyczących ochrony zdrowia i życia ludzkiego na dzieci poczęte, skutkiem uchylenia ustawy będzie również wprowadzenie bezwzględnego zakazu przerywania ciąży; projekt z 21 września 2021; odrzucony na posiedzeniu Sejmu 2.12.2021. https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1693 [dostęp:15.11.2023]

Druk Sejmowy 3008 z 28 grudnia 2022 r. reprezentowany przez Kaje Godek obywatelski projekt ustawy w sprawie zmiany ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach przerywania ciąży i innych ustaw, https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/9B0504DC82A06B41C125894F003874AA/%24File/3008.pdf [dostęp:15.11.2023];

Dudek, A., Suski o śmierci Izabeli: ’To, że luzie umierają to biologia’, ale przez wasze prawo kobiety będą umierać częściej, „Wysokie Obcasy” 3 listopada 2023, https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,100865,27761742,suski-o-smierci-izabeli-to-ze-ludzie-umieraja-to-jest.html?disableRedirects=true [dostęp: 15.11.2023]

Dusza, A., Minister nie przepisałby tabletki ‘dzień po’ zgwałconej kobiecie. Mam do tego prawo – powiedział Radziwiłł” Med.express.pl 24 luty 2017, https://www.medexpress.pl/ochrona-zdrowia/minister-nie-przepisalby-tabletki-dzien-po-zgwalconej-kobiecie-mam-do-tego-prawo-powiedzial-radziwill-66194/ [dostęp: 15.11.2023]..

Eurostat Population database 2023, https://ec.europa.eu/eurostat/data/database?node_code=tps00204 {dostep:11.11.2023];

Ferenc, K., Martwe prawo. Z doświadczeń Fundacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny w dochodzeniu prawa do legalnej aborcji w Polsce, [w:] Kobieta, ciążą, zarodek, dziecko, red. M. Grzyb, K. Sękowska-Kozłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2023.

Gardocki, L., Zagadnienia teorii kryminalizacji, PWN 1990.

Giedroyć, A., 55 dni utrzymywali ciążę kobiety po śmierci mózgu, „podyplomie.pl” 04.2016, https://podyplomie.pl/medical-tribune/21792,55-dni-utrzymali-ciaze-kobiety-po-smierci-mozgu, [dostęp:15.11.2023]

Grygiel, J., Ograniczenie dostępu do aborcji w kontekście uniwersalnych standardów ochrony przed torturami oraz innym okrutnym, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem, [w:] Kobieta, ciążą, zarodek, dziecko, red. M. Grzyb, K. Sękowska-Kozłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2023.

Grześkowiak, A., Prawo karne [w:] Grześkowiak, K. Wiak (red.), Prawo karne, 2017https://sip.legalis.pl/ (dostęp: 17.05. 2023 r)

Grzyb, M., Feministyczna analiza wyroku K26/96, [w:] Kobieta, ciążą, zarodek, dziecko, red. M. Grzyb, K. Sękowska-Kozłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2023.

Gutenkunst, W., Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, [w:] O. Chybiński, W. Gutekunst, W. Świda, Prawo karne – część szczególna, PWN, Warszawa–Wrocław 1965.

Hernandez-Połczyńska, A., Procedury specjalne Rady Praw Człowieka ONZ a dostępność aborcji w Polsce, [w:] [w:] Kobieta, ciążą, zarodek, dziecko, red. M. Grzyb, K. Sękowska-Kozłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2023.

Ignaciuk, A., „Ten szkodliwy zabieg”. Dyskursy na temat aborcji w publikacjach Towarzystwa Świadomego Macierzyństwa/Towarzystwa Planowania Rodziny (1956–1980), „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej” 2014, nr 1.

Jarkiewicz, K., „W obronie życia nienarodzonych”. Głos Kościoła i środowisk katolickich w debacie okołoaborcyjnej w okresie Wielkiej Nowenny (1956-1966), „Pamięć i Sprawiedliwość” 2017, nr 5,

Jędrzejewski, Z., Bezprawność jako element przestępczości czynu. Studium na temat struktury przestępstwa, Oficyna Wolters Kluwer, Warszawa 2009.

Kacprzak, I., Śmierć 33 letniej Doroty. W szpitalu w Nowym Targu od lat nie przeprowadzono aborcji, „Rzeczpospolita” 16 czerwca 2023, https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art38611571-smierc-33-letniej-doroty-w-szpitalu-w-nowym-targu-od-lat-nie-przeprowadzono-aborcji (dostęp: 17.06.2023)

Kania, A.M., Kontrowersje związane z kryminalizacją przerywania ciąży. Część I, „NOWA KODYFIKACJA PRAWA KARNEGO”, Tom XXVI, AUWr No 3325 Wrocław 2011.

Klich-Kluczewska, B., Rodzina, tabu i komunizm w Polsce, 1956-1989, Libron, Kraków 2015.

Klinger, K., Urodziła dziecko po swojej śmierci: wywiad z lekarzem, który zdecydował o podtrzymaniu pracy organizmu ciężarnej kobiety, „Gazeta Prawna” 7 maja 2016, https://serwisy.gazetaprawna.pl/zdrowie/artykuly/941369,urodzila-dziecko-po-swojej-smierci-wywiad-lekarz.html [dostęp: 15.11.2023]

Kocemba, K., Stambulski, M., Gotowanie żaby. Prawicowy konstytucjonalizm a prawa kobiet w Polsce, [w:] Kobieta, ciąża, zarodek, dziecko, red. M. Grzyb, K. Sękowska-Kozłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2023, s. 183-204.

Kochanowicz, J., „Lekarze obawiają się nie tylko utraty prawa wykonywania zawodu, ale również odpowiedzialności karnej”, dr hab. n. med. Jan Kochanowicz, Białystok, 6.12.2021; https://oko.press/szpital-w-bialymstoku-odmawia-aborcji-powody-przepisy-zniesione-w-1996-r-i-strach-lekarzy; (dostęp: 10.05.2023).

Kodeks karny z 11 lipca 1932 roku, Rozporządzenie Prezydenta RP (Dz.U.1932, nr 60, poz. 571); art. 231-232 k.k. z 1932.

Kodeks karny z 19 kwietnia 1969 (Dz.U. 1969, nr 13, poz. 94); art. Art. 154§2 k.k. z 1969.

Kodeks karny z 6 czerwca 1997 (Dz.U. 1997, nr 88, poz. 553); art. 152§2 k.k.

Kotiuk, I., Kalendarium, sto lat historii walki o prawo do aborcji w Polsce, „Archiwum Osiatyńskiego” 7 czerwca 2018 r., https://archiwumosiatynskiego.pl/wpis-w-debacie/kalendarium-100-lat-historii-walki-o-prawo-do-aborcji-w-polsce/ [dostęp:10.11.2023]

Królikowski, M. Rozdział XIX, Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom I, Komentarz. Art. 117-221, 4 wyd. Beck, Warszawa 2017.

Królikowski, M. Zawłocki, R., Kodeks karny. Komentarz Tom I. Część ogólna. Komentarz do art. 1-116, Beck, Warszawa 2021.

Latos, G., Kobiety w ciąży w polskich szpitalach boją się i umierają, „dziennik Gazeta Prawna”, 15 czerwca 2023, https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8734576,sejm-aborcja-polki-prawa-reprodukcyjne-ciaza-kobiety-w-polsce.html [dostęp: 10.11.2023]

Lurka, K., Ile w ostatnich latach przeprowadzono aborcji, „Termedia” 22 lutego 2023, Źródło: Sejm, https://www.termedia.pl/mz/Ile-w-ostatnich-latach-przeprowadzono-aborcji-,50551.html [dostęp:11.11.2023]

Lurka, K., Ile w Polsce przeprowadzono aborcji; Źródło: Sejm, „Termedia” 22 luty 2023, https://www.termedia.pl/mz/Ile-w-ostatnich-latach-przeprowadzono-aborcji-,50551.html [dostęp: 11.11.2023]

Łętowska, E., Nadzieja, iluzja i manipulacja. Uwagi o udatności konstytucjonalizacji „Państwa Prawa”, [w] Wokół kryzysu praworządności, demokracji i praw człowieka. Księga Jubileuszowa Profesora Mirosława Wyrzykowskiego, red. A. Bodnar, A. Płoszka, Wolters Kluwer, Warszawa.

Makarewicz, J., Kodeks karny z komentarzem, Wydawnictwo Ossolińskich, Lwów 1935, s. 403.; pisownia oryginalna.

Marek A., Kodeks karny. Komentarz, Lex 2007 -online, wyd. IV,

Michalski, B., Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Nowa kodyfikacja karna, Warszawa 2000.

Michalski, B., Rozdział XIX. Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, [w:] Kodeks karny, część szczególna. Tom I. Komentarz do artykułów 117-221, red. A. Wąsek, C.H. Beck, Warszawa 2006.

Mowa Justyny Wydrzyńskiej na sprawie w dniu 14 marca 2023, https://www.facebook.com/hashtag/aborcjaratuje%C5%BCycie (dostęp: 12.05.2023)

Nowosielska, P., Klinger, K., Aborcja. Prawa pacjentek zostały naruszone, „dziennik.pl” 15 maja 2023 r. https://zdrowie.dziennik.pl/aktualnosci/artykuly/8715320,aborcja-prawa-pacjentek-naruszone.html [dostęp: 15.11.2023];

Ojczyk, J., Wyrok TK groźny dla pacjentek i lekarzy. Potrzebne standardy działania, „Prawo.pl” 3 listopada 2021.;

https://www.prawo.pl/zdrowie/smierc-30-letniej-kobiety-a-wyrok-tk-w-sprawie-aborcji,511540.html [dostęp:14.02.2024]

Olczyk, E., Miziołek, J., Jarosław Kaczyński dla ‘Wprost’: Każdy średnio rozgarnięty człowiek może załatwić aborcje za granicą’, „Wprost” 23 maja 2021 roku, https://www.wprost.pl/kraj/10449780/jaroslaw-kaczynski-dla-wprost-kazdy-moze-zalatwic-aborcje-za-granica.html [dostęp: 15.11.2023]

Olejarczyk, P., "Płód jest bezczaszkowcem z bezmózgowiem? Przepraszam, nie mam prawa przerwać takiej ciąży", „Onet.pl” 22 stycznia 2023 https://wiadomosci.onet.pl/trojmiasto/orzeczenie-tk-ws-aborcji-lekarz-mowie-przykro-mi-niestety-nie-pomoge/5ny5yvn (dostęp: 10.05.2023.)

Opinia Rzecznika Praw Pacjenta, Stwierdzenie naruszenie praw pacjenta przez szpital specjalistyczny w Nowym Targu, 12 czerwca 2023 https://www.gov.pl/web/rpp/stwierdzenie-naruszenia-praw-pacjenta-przez-szpital-specjalistyczny-w-nowym-targu (dostęp: 13.06.2023)

Orzeczenie TK K 26/96, Obwieszczenie Prezesa TK z 18 grudnia 1997 (Dz.U. Nr 157, poz. 1040)

Orzeczenie z 28 maja 1997 r. Sygn. akt K. 26/96, ust 4.3.c; https://www.saos.org.pl/judgments/205759 [dostęp: 10.11.2023]

Papiernik, O., 26 latce odmówiono aborcji. Powód? Opinia Ordo iuris, „Dziennik.pl” 6 grudnia 2021, https://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/artykuly/8307850,aborcja-szpital-ordo-iuris.html, (10.05.2023);

Peiper, L., Komentarz do kodeksu karnego i prawa o wykroczeniach, Leon Frommer, Kraków 1933.

Pietrzak, M., Sytuacja prawna kobiet w Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] A. Żarnowska i A. Szwarc (red.), Równe prawa i nierówne szanse: kobiety w Polsce międzywojennej, Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, wydawnictwo DiG, Warszawa 2000, ISBN 83-7181-023-7.

Plebanek, E., Przestępstwa aborcyjne – praktyczna interpretacja znamion czynności wykonawczej, „Prawo i Medycyna”, 2011, nr 2.

Płatek, M., Opinia prawna na temat projektu o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności ciąży (Dz.U. z 1993 r. nr 17, poz. 78 ze zm.) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.) Stan prawny na dzień 5 kwietnia 2016 r., Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2016

Połowniak, J., Prokuratura w Szczecinie zarzuca ginekolożce Marii Kubisie popełnienie pięciu przestępstw udzielenia pomocy przy przerywaniu ciąży, „Gazeta Wyborcza-Szczecin” 25 listopada 2023 https://szczecin.wyborcza.pl/szczecin/7,34939,30442371,prokuratura-w-szczecinie-zarzuca-ginekolozce-marii-k popelnienie.html?_gl=1*1r71fk6*_gcl_au*MTMyMjc5NTA3LjE2OTkyMzA4MTk.*_ga*MTA5ODkxNTM4NC4xNjg3NzA4NTcx*_ga_6R71ZMJ3KN*MTcwMTg5MjM0MS4xNi4wLjE3MDE4OTIzNDEuMC4wLjA.&_ga=2.72671507.1620872926.1701892341-1098915384.1687708571#S.embed_link-K.C-B.1-L.1.zw [dostęp: 25.11.2023];

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2008 r., I KZP 13/08, OSNKW 2008, z. 11, poz. 90. https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/orzeczenia-sadow/i-kzp-13-08-postanowienie-sadu-najwyzszego-520547299 (dostęp: 14.02.2024)

Postanowieniu SN z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt I KZP 2/09; http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia1/I%20KZP%202-09.pdf (dostęp: 19.06.2023)

Prawa kobiet. Przegląd pekińskiej platformy działania po 25 latach, Parlament Europejski, Posiedzenie plenarne, Luty 2021, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2021/679074/EPRS_ATA(2021)679074_PL.pdf [dostep”11.11.2023]

Prawa reprodukcyjne, „Federa” 4 września 2017 r., https://federa.org.pl/prawa-reprodukcyjne/ [dostęp:12.11.2023]

Projekt Ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. nr 17 z 1993 r., poz. 78 ze zm.) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.). Ordo Iuris i Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej „Stop Aborcji” z 14 marca 2016 roku.

R. przeciwko Polsce, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPCz) z 26.05.2011, skarga nr 27617/04

Redmerska, K., Być kobietą w Polsce. Sprawa Pani Joanny z Krakowa, „Infor” 25 lipca 2023, r. [dostęp: 20.11.2023];

Rodak, W., Szpital odmówił aborcji płodu z wadą letalną, powołując się na opinię Ordo Iuris. "Depresja nie zagraża zdrowiu" 4 grudnia 2021, https://wiadomosci.wp.pl/szpital-odmowil-aborcji-plodu-z-wada-letalna-powolujac-sie-na-opinie-ordo-iuris-depresja-nie-zagraza-zdrowiu-6711806201514720a (10.05.2023)

Rzecznik Praw Pacjenta; pismo z 13 marca 2023 do Prof. Dr hab. N. med. Jana Kochanowicza, Dyrektora Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku. https://federa.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/decyzja-RPP_Bialystok_aborcja.pdf [dostęp: 14.02.2024]

Salwador: kobieta skazana za poronienie, ułaskawiona, Amnesty International z 23 stycznia 2015 r., https://www.amnesty.org.pl/salwador-kobieta-skazana-za-poronienie-u%C5%82askawiona/ (dostęp: 15.05.2023)

Schwertner, J. Ginekolog po śmierci 30-letniej Izabeli: teraz strach będzie jeszcze większy, wywiad z dr Maciej W. Socha, ordynator Oddziału Położniczo-Ginekologicznego w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku, „Onet.p.” 4 listopada 2021, https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/smierc-ciezarnej-30-latki-w-pszczynie-komentarz-ginekologa/xkj134s (dostęp: 10.05.2023)

Sitarz, O, Bezprawne przerywanie ciąży, [w:] Kobieta, ciąża, zarodek, dziecko, red. M. Grzyb, K. Sękowska-Kozłowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2023.

Skarżyński, S., Wpadka Krystyny Pawłowicz; chciała ratować, a pogrążyła PiS; https://oko.press/wpadka-krystyny-pawlowicz-chciala-ratowac-a-pograzyla-pis (dostęp: 20.06.2023)

Solecka, M., Śmierć kobiety w Nowym Targu. Lekarze nie zabili, ale życia tez nie ocalili, „Tygodnik Powszechny” 12.06.2023, https://www.tygodnikpowszechny.pl/smierc-kobiety-w-nowym-targu-lekarze-nie-zabili-ale-zycia-tez-nie-ocalili-183657 (dostęp: 13.06.2023)

Stefański, R., Kodeks karny. Komentarz, 2023, sip.legalis.pl [dostęp: 1 10. 2023]

Szchwertner, J., Ginekolog po śmierci 30-letniej Izabeli: teraz strach będzie jeszcze większy, wywiad z dr Maciej W. Socha, ordynator Oddziału Położniczo-Ginekologicznego w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku, „Onet.p.” 4 listopada 2021, https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/smierc-ciezarnej-30-latki-w-pszczynie-komentarz-ginekologa/xkj134s (dostęp: 10.05.2023)

Szczerbiak, A., Śmierć Izabeli z Pszczyny. Są zarzuty dla lekarzy. Za niewykonanie aborcji też grozi kara, „Polityka” 2 marca 2023, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2203832,1,smierc-izabeli-z-pszczyny-sa-zarzuty-dla-lekarzy-za-niewykonanie-aborcji-tez-grozi-kara.read; (dostęp: 17.05.2023).

Szczygieł, T., Problematyka przerywania ciąży jako zagadnienia kodyfikacji prawa karnego materialnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w latach 1956-1969, „Studia Iuridica Toruniensia” 2021, t. 28.

Szelewa, D., Prawa reprodukcyjne w Europie i w Polsce; zakaz kompromis czy wybór, Friedrich Ebert Stiftung, Warszawa 2017.

Szelewa, D., Prawa reprodukcyjne w Europie i w Polsce: Zakaz, kompromis czy wybór, Friedrih Ebertstiftung, Warszawa 2016, https://library.fes.de/pdf-files/bueros/warschau/14405.pdf [dostęp: 15.11.2023]

Szewczyk, K., Bioetyka, t.1, PWN, Warszawa 2009.

Szlagowska, A., Dyskusje nad świadomym macierzyństwem i dopuszczalnością usuwania ciąży na łamach polskich czasopism medycznych oraz społeczno-kulturalnych w okresie międzywojennym, [w:] Kobiece dwudziestolecie, red. R. Sioma, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2018.

Śliwowski, J., Prawo karne, PWN Warszawa 1979.

Środa, M., Polska, Kościół, etyka, w: Kościół, państwo i polityka płci, red. A. Ostolski, Fundacji im. Heinricha Bölla, Warszawa 2010.

The history of mifepristone, Reproductive health access project, 18 April 2023, https://www.reproductiveaccess.org/2023/04/history-of-mifepristone/ [dostęp: 19.11.2023]

Theus, J., Prokuratura szukała płodu…w szambie. Jak organy ścigania w amoku łamały prawa Oli, która poroniła, „OKO.Press” 27 lipca 2023, https://oko.press/prokuratura-szukala-plodu-w-szambie [dostęp: 15.11.2023]

Tysiąc przeciwko Polsce, wyrok ETPCz z 20.03.2007, skarga nr 5410/03

Tyszkiewicz, L. Kodeks karny, [w]: Górniok O., red.: Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2004,

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2006 r., I KZP 18/06, OSNKW 2006, z. 11, poz. 97.

Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, (Dz.U. z 1993 r., Nr 17, poz. 78 ze zm.)

Uwagi końcowe Komitetu Praw Człowieka ONZ z 2004 r. do sprawozdania Polski, CCPR/CO/82/POL, pkt 8.

Uwagi końcowe Komitetu Praw Człowieka ONZ z 2016 r. do sprawozdania Polski, CCPR/CJ/POL/CO/7, pkt 24;

Wężyk, K., Aborcja jest, Agora, Warszawa 2021.

WHO guideline on self-care interventions for health and well-being, 2022 revision; https://www.who.int/publications/i/item/WHO-SRH-22.1; (dostęp: 10.05.2023).

WHO recommendations on self-care interventions: self-management of medical abortion, 2022; https://www.who.int/publications/i/item/WHO-SRH-22.1; (dostęp 4: 23.04.2023).

‘Wolę umrzeć niż być w tej ciąży’. Wywiad z Anną, której Wydrzyńska wysłała tabletki, „Oko Press” z 17 kwietnia 2023, https://oko.press/wywiad-z-anna-ktorej-wydrzynska-wyslala-tabletki; dostęp: 23.04.2023).

”Europejska mapa dzietności Polska z najgorszym czwartym wynikiem, „Farsal.pl” 15 marca 2023 [dostęp 11.11.2023];

Wolińska, H., Przerywanie ciąży w świetle prawa karnego, PWN, Warszawa 1962

Wożniak, K., Problemy opiniodawcze związane z nowymi regulacjami kodeksu karnego w związku z wprowadzeniem ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, „Archiwum Medycyny Sadowej i Kryminologii” 1993, nr. 3 s. 230-231, za: K.K. Borkowska, Penalizacja przerywania ciąży w polskim prawie karnym, „Studia prawnoustrojowe” 2022, nr 56, s. 40.

Wyrok SN z 21 listopada 2003 (V CK 16/03); Uchwała z 22 lutego 2006 r (III CZP 8/06), Wyrok SN z 6 maja 2010 (II CSK 580/09); za. O. Sitarz, Bezprawne przerwanie ciąży…op. Cit., s. 341.

Wyrok SN z 8 sierpnia 1992 r IPA 5/92 OSP nr 7-89/1992 poz. 142, za E. Łętowska, Urzędowi nie wolno kłamać, [w:] Czy państwo wiedzą, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, 20 listopada 2003.

Wyrok TK K 26/96 Orzeczenie z dnia 1997-05-28 W sprawie zasady ochrony życia ludzkiego jako wartości konstytucyjnej; niezgodności ustawy "antyaborcyjnej" z Małą Konstytucją Publikacja w Z.U. Z.U. 1997 / 2 / 19, s. 8; https://www.law.utoronto.ca/sites/default/files/documents/reprohealth/poland_1997_decision.pdf (dostęp: 10.05.2023)

Wyrok TK z 28 maja 1997 r. w sprawie o sygn. K 26/96 (nowelizacja ustawy o przerywaniu ciąży)

Wyrok Trybunału Julii Przyłębskiej z 22 października 2020 r.

(Sygn. akt K 1/20) uznający przesłankę umożliwiającą przerwanie ciąży w przypadku ciężkich wad płodu za niekonstytucyjną)

Zawadzka, A., Czarny protest i płeć, „Zadra” 2016, nr 3-4.

Zdanowicz, K., Podkarpacie z pełnym zakazem aborcji, „Polityka” 12 lutego 2019, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/1781782,1,podkarpacie-z-pelnym-zakazem-aborcji.read (dostęp: 12.06.2023)

Zoll, A., Kodeks karny, część szczególna. Komentarz do art. 177-277, red. A. Zoll Warszawa 1999

Zoll, A., Kodeks karny. Część szczególna, [w]: A. Barczak – Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, tom II, Kraków 2006.

Zoll, A., Przestępstwa przeciwko życiu I zdrowiu, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117-277 kodeksu karnego, red. A. Zoll, Zakamycze 1999.

Zoll, A., Wyłączenie odpowiedzialności karnej, [w:] Kodeks karny. Część ogólna, Tom. I Komentarz do art. 1-116 k.k., Zakamycze Kraków 2004.

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie (c) 2024 Monika Płatek